16.1.2026 \ Συνάντηση με τον υφυπουργό Παιδείας Ν. Παπαϊωάννου και Κατάθεση υπομνήματος σχετικά με την Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών

Αθήνα 16.1.2026

Προς:

Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Σ. Ζαχαράκη

Υπουργό Πολιτισμού κ. Λ. Μενδώνη

Κοινοποίηση:

Υφυπουργό Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης κ. Ν. Παπαϊωάννου,

Υφυπουργό Πολιτισμού κ. Ι. Φωτήλας, Γενική Γραμματέας Σύγχρονου Πολιτισμού κ. Ελένη Δουνδουλάκη

Θέμα:

Αίτημα συνάντησης με την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και

Αθλητισμού κα Σ. Ζαχαράκη και υπόμνημα θέσεων σχετικά με την

προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη στην Ανώτατη Σχολή Παραστατικών

Τεχνών (ΑΣΠΤ)

Αξιότιμη Υπουργέ Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κα Σ. Ζαχαράκη,

Με την παρούσα επιστολή, αιτούμαστε μια συνάντηση μαζί σας προκειμένου να σας παρουσιάσουμε αναλυτικά τις προτάσεις μας σχετικά με την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη των καλλιτεχνών με αναπηρία στην υπό ίδρυση Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ).

Ως επαγγελματίες των τεχνών με μακρόχρονη εμπειρία στον συμπεριληπτικό χορό στην Ελλάδα και το εξωτερικό, επιθυμούμε να θέσουμε υπόψη σας καίρια ζητήματα που αφορούν:

● Τη νομοθετική διασφάλιση της πλήρους προσβασιμότητας της ΑΣΠΤ και των ιδιωτικών επαγγελματικών σχολών υπό το νέο καθεστώς λειτουργίας τους.

● Τον σχεδιασμό των υποδομών και των προγραμμάτων σπουδών προς μια κατεύθυνση συμπεριληπτική για τα ανάπηρα άτομα.

● Την επιμόρφωση του Διδακτικού Προσωπικού και το σύνολο των εργαζομένων της ΑΣΠΤ σε θέματα προσβασιμότητας και συμπερίληψης.

Ακολουθούν αναλυτικά οι προτάσεις από το Δίκτυό μας, προκειμένου να συμβάλουμε εποικοδομητικά στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, ισότιμου εκπαιδευτικού πλαισίου για τις παραστατικές τέχνες στη χώρα μας.

Παρακαλούμε για την επιβεβαίωση λήψης του παρόντος και την κοινοποίηση του αριθμού πρωτοκόλλου.

Βασικές θέσεις σχετικά με την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη στην

Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ).

Το Δίκτυο Άρση για τον Χορό και την Αναπηρία που διανύει ήδη τον δεύτερο χρόνο λειτουργίας του, συγκεντρώνει από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό επαγγελματίες του πολιτισμού, ανάπηρα και μη ανάπηρα άτομα, με μακρόχρονη εμπειρία στον συμπεριληπτικό χορό.

Η επαγγελματική εμπειρία, η συμμετοχή μας σε διεθνή δίκτυα και η καθημερινή καλλιτεχνική πρακτική στην Ελλάδα και το εξωτερικό, μας καθιστούν κατάλληλους να συνδιαμορφώσουμε ένα νομοθετικό πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς των ανάπηρων υποψήφιων φοιτητών από την τριτοβάθμια εκπαίδευση στον τομέα των παραστατικών τεχνών.

Η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (ΑΣΠΤ) αποτελεί την

καταλληλότερη στιγμή για να διαμορφωθεί το τοπίο του χορού στην Ελλάδα ως ένα θετικό παράδειγμα προς μίμηση στον Ευρωπαϊκό χάρτη εφόσον έχει έως σήμερα χαρακτηριστεί ως ακραίο παράδειγμα αποκλεισμού και καταπάτησης δικαιωμάτων.

Παραθέτουμε αναλυτικά σύνδεσμο της έρευνας Learning to Change, που αφορά στον ρόλο των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων σε θέματα πρόσβασης των ανάπηρων καλλιτεχνών στην Ευρώπη.

https://www.europebeyondaccess.com/the-new-report-launched-learning-to-change-highlights-urgent-need-for-accessible-performing-arts-education/

Θεωρούμε πρωταρχικής σημασίας τον τρόπο συγκρότησης της Διοικούσας Επιτροπής της ΑΣΠΤ, καθώς η απουσία προσώπων με γνώση και εμπειρία σε θέματα αναπηρίας, προσβασιμότητας και συμπερίληψης σε αυτό το αρχικό και καθοριστικό στάδιο θα σήμαινε την απώλεια μιας ευκαιρίας για τη δημιουργία ενός πραγματικά σύγχρονου και ισότιμου εκπαιδευτικού ιδρύματος.

Στο πλαίσιο αυτό, επιθυμούμε να θέσουμε τα ακόλουθα ζητήματα:

1. Νομοθετικό πλαίσιο και άρση του κριτηρίου της «αρτιμέλειας»:

Θεωρούμε κρίσιμο το άνοιγμα της συζήτησης για την οριστική κατάργηση των διατάξεων του Π.Δ. 372/1983 (άρθρο 8) οι οποίες θέτουν ως προϋπόθεση εισαγωγής στην ανώτερη καλλιτεχνική εκπαίδευση χορού το κριτήριο της «αρτιμέλειας», που έρχεται σε σύγκρουση με τα κάτωθι άρθρα του Συντάγματος:

- 21 παρ. 6 που καθιερώνει το ατομικό και κοινωνικό δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία στην αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη, υιοθετώντας ένα κοινωνικό μοντέλο αναπηρίας αντί του ιατρικού

- Άρθρο 4 παρ. 1: και την Αρχή της Ισότητας

- Άρθρο 5 παρ. 1: στο Δικαίωμα Ελεύθερης Ανάπτυξης της Προσωπικότητας

- Τον Νόμο 4443/2016 (Ενσωμάτωση Οδηγίας 2000/78/ΕΚ): που απαγορεύει ρητά κάθε μορφή άμεσης ή έμμεσης διάκρισης λόγω αναπηρίας στον τομέα της απασχόλησης και της εκπαίδευσης.

- Τον Νόμο 4957/2022, ο οποίος αποτελεί το σύγχρονο πλαίσιο λειτουργίας των ΑΕΙ και επιβάλλει την ισότιμη πρόσβαση.

Επιπλέον, ζητούμε την πλήρη εναρμόνιση της ΑΣΠΤ με το ειδικό καθεστώς εισαγωγής (ποσοστό 5%) για ΑμεΑ, όπως αυτό ισχύει για όλα τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας. Η εναρμόνιση με το πλαίσιο που ήδη ισχύει για το θέατρο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμόρφωση της χώρας με τις συνταγματικές επιταγές περί ισότητας και επαγγελματικής ένταξης των ΑμεΑ.

Στο διεθνές καλλιτεχνικό γίγνεσθαι, ανάπηροι χορευτές και χορογράφοι διαπρέπουν πλέον ως επαγγελματίες, με το έργο τους να εντάσσεται στον προγραμματισμό κορυφαίων θεάτρων και διεθνών φεστιβάλ, ισότιμα δίπλα σε εκείνο των μη ανάπηρων συναδέλφων τους. Καλλιτέχνες του χορού με κινητικές, αισθητηριακές ή μαθησιακές αναπηρίες, εμπλουτίζουν τις παραστατικές τέχνες με νέες, δυναμικές φωνές. Σε χορογραφικά έργα που παρουσιαζονται στο πλαίσιο του «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός», του προγράμματος «Δημιουργική Ελλάδα», του «Φεστιβάλ Αθηνών», του Διεθνούς Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, της «Στέγης Ιδρύματος Ωνάση», του «1 ου Φεστιβάλ Ισότιμης Πρόσβασης του Πανεπιστημίου Πατρών» και του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, και την Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, καλλιτέχνες με αναπηρία χορεύουν, χορογραφούν και συμμετέχουν ισότιμα ως επαγγελματίες με καλλιτέχνες χωρίς αναπηρία.

2. Κτηριακή προσβασιμότητα:

Η προσβασιμότητα στη ΑΣΠΤ πρέπει να διασφαλίζει την πλήρη, αυτόνομη και ασφαλή πρόσβαση των σπουδαστών και καλλιτεχνών σε όλες τις εγκαταστάσεις (π.χ. αίθουσες χορού, σκηνές, αποδυτήρια, WC) και τους περιβάλλοντες χώρους αυτών.

3. Πρόγραμμα Σπουδών με βάση και τη Συμπερίληψη:

Είναι αναγκαίο να συζητηθεί πώς το εκπαιδευτικό υλικό και οι μέθοδοι διδασκαλίας θα είναι συμβατές με την έννοια της προσβασιμότητας. (π.χ. ακουστική περιγραφή, διερμηνεία στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα όπου απαιτείται κ.α). Προϋπόθεση αποτελεί η επιμόρφωση των καθηγητών στο ειδικό θέμα.

4. Επιμόρφωση Καθηγητών:

Υποχρεωτική εκπαίδευση του διδακτικού προσωπικού της ΑΣΠΤ. Οι καθηγητές πρέπει να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις από εξειδικευμένα και έμπειρα άτομα στο συγκεκριμένο αντικείμενο, ώστε να έχουν τα κατάλληλα εφόδια για να διδάσκουν σε μικτά τμήματα.

5. Θεσμική συνεργασία και εποπτεία:

Προτείνουμε την δημιουργία μιας επιτροπής στα πρότυπα της Μονάδας Ισότιμης Πρόσβασης των Πανεπιστημίων προκειμένου να εξασφαλίζει και να αναθεωρεί τον τρόπο συμπερίληψης και προσβασιμότητας και να προάγει την καλλιτεχνική πράξη.

● Σύνθεση: Συμμετοχή καλλιτεχνών με και χωρίς αναπηρία, εμπειρογνωμόνων προσβασιμότητας και εκπροσώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας.

● Ρόλος: Επίβλεψη της μετάβασης στο νέο συμπεριληπτικό μοντέλο, επίλυση πρακτικών προβλημάτων (π.χ. προσαρμογή εξετάσεων, ανάγκες προσβασιμότητας) και διασφάλιση ότι η φωνή της κοινότητας ακούγεται σε κάθε στάδιο λήψης αποφάσεων.

Οι ως άνωθι θέσεις θα συμβάλουν καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού εκπαιδευτικού πλαισίου και συνεπώς ενός συμπεριληπτικού επαγγελματικού πεδίου.

Κλείνοντας, επιθυμούμε να επισημάνουμε ότι ζητάμε μια σαφή πρόβλεψη για τα άτομα με αναπηρία συνολικά για τις παραστατικές τέχνες, διασφαλίζοντας την ισόνομη παρουσία τους στο πολιτιστικό τοπίο της χώρας που θα σέβεται και θα συνάδει με τη φράση των ανάπηρων καλλιτεχνών «Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς».

Παραμένουμε στη διάθεσή σας για την περαιτέρω ανάλυση των παραπάνω κατά τη διάρκεια της συνάντησής μας.

Με εκτίμηση,

Για το Δίκτυο Άρση

Μαρία Κολιοπούλου, χορογράφος, καλλιτεχνική διευθύντρια Ομάδας Σύγχρονου Χορού Πρόσχημα

Μέντη Μέγα, χορεύτρια, χορογράφος, καθηγήτρια ιστορίας χορού και χορογραφίας

Ντέμη Παπαθανασίου, μηχανολόγος μηχανικός, crip χορεύτρια, χορογράφος

Ισμήνη Σλέιπερ, χορεύτρια με οπτική αναπηρία

Μέλη του Δικτύου Άρση για τον Χορό και την Αναπηρία

1. Αγγελική Πανταζή | μοντέρ, οπερατέρ

2. Αγγελική Παπαδάτου | χορογράφος

3. Αγγελική Σακελλαρίου | εργοθεραπεύτρια

4. Ανδρέας Κολίσογλου | ψυχολόγος, χορευτής 

5. Άννα Βεκιάρη | χορεύτρια, δασκάλα χορού, χοροθεραπεύτρια, ομάδα χορού ΈΞΙΣ

6. Βαλασία Συμεωνίδου | χορογράφος με αναπηρία

7. Βασίλης Οικονόμου | ανάπηρος ηθοποιός, σκηνοθέτης

8. Βάσω Φαρμάκη | αρχιτέκτονας, καλλιτέχνης

9. Βενετσιάνα Καλαμπαλίκη | χορεύτρια

10. Βιτόρια Κωτσάλου | χορεύτρια, χορογράφος

11. Γιώργος Χρηστάκης | ανάπηρος χορογράφος χορευτής

12. Γιώτα Πεκλάρη | χορεύτρια με Πολλαπλή Σκλήρυνση, χορογράφος, συν-ιδρύτρια του πολιτιστικού οργανισμού PLAYGROUND for the arts

13. Δέσποινα Ασλανίδου | κοινωνική λειτουργός, ειδική παιδαγωγός, ιδρύτρια και πρόεδρος της Artogether

14. Ειρήνη Κουρούβανη | χορεύτρια με αναπηρία, χορογράφος, δασκάλα αυτοσχεδιασμού

15. Εύα Μιχαηλίδου | δασκάλα χορού, χοροθεραπεύτρια 

16. Ισμήνη Slijper | χορεύτρια με οπτική αναπηρία 

17. Ιωάννα Κιουλχατζή | εκπαιδευτικός μουσικής, γονέας ατόμου ΑΜΕΑ

18. Ιωάννα Ντούρου | χορεύτρια

19. Κατερίνα Αβραμοπούλου | χορεύτρια

20. Κατερίνα Γεβετζή | χορεύτρια, χοροδιδάσκαλος, χορογράφος

21. Κώστας Λαμπρούλης | καλλιτεχνικός διευθυντής Synergy of Music Theatre (Smouth)

22. Μανώλης Σαριδάκης | ανάπηρος χορευτής, χορογράφος 

23. Μαρία Βλάχου | πολιτιστική διαχειρίστρια, σύμβουλος προσβασιμότητας

24. Μαρία Ιωαννίδου | ανάπηρη χορεύτρια, ψυχολόγος

25. Μαρία Κολιοπούλου | χορογράφος, καλλιτεχνική διεύθυνση Ομάδας Σύγχρονου Χορού Πρόσχημα

26. Μαριλένα Κουκούλη | πολιτιστική διαχειρίστρια

27. Μέντη Μέγα | χορεύτρια, χορογράφος, καθηγήτρια ιστορίας χορού και χορογραφίας

28. Μπετίνα Παναγιωτάρα | δραματουργός, θεωρητικός χορού

29. Νίκη Σαριδάκη | μητέρα ανάπηρου ατόμου

30. Ντέμη Παπαθανασίου | μηχανολόγος μηχανικός, crip χορεύτρια, χορογράφος

31. Όλγα Δαλέκου | ηθοποιός

32. Ολυμπία Αντώνενα | χορεύτρια

33. Παρασκευή Χριστοδουλοπούλου | χορεύτρια

34. Πολίνα Μανωλιά | πολιτιστική διαχειρίστρια

35. Σμαράγδα Βάγια | φυσικοθεραπεύτρια 

36. Τέτη Νικολοπούλου | δασκάλα χορού, καθηγήτρια Φ.Α, χορογράφος, χορεύτρια

37. Φιλαρέτη Παπαδοπούλου | ανάπηρη χορεύτρια, χορογράφος

38. Φωτεινή Γιώτη | μητέρα ανάπηρου ατόμου

39. Χρήστος Κισσάς | ανάπηρος χορευτής, χορογράφος

40. Χρήστος Πολυμενάκος | δημιουργός, ερευνητής, εκπαιδευτής, δημιουργός της μεθοδολογίας body/word Performance Writing

41. Χρήστος Χριστακόπουλος | ανάπηρος χορευτής

42. Χριστίνα Λιάτα | International Development and Diffusion Performing arts

43. Χρίστος Παπαμιχαήλ | ηθοποιός, διευθυντής οργανισμού liminal - Πρόσβαση στον Πολιτισμό